Final evaluation of Regional Development Programme Northern Albania

KOHËZGJATJA: janar 2015 - mars 2015

PARTNER: Oir GmbH, AUSTRIA & Qendra e Studimit te Politikave Europiane per Zhvillimin Rajonal dhe Lokal (Shqiperi).

Financimi: PRZH Shqiperia e Veriut

Qeveria e Shqipërisë, Këshillat e qarqeve, si dhe agjencitë donatore të Austrisë (ADA) dhe Zvicrës (SDC) duke njohur të metat e zhvillimit në Shqipërinë e Veriut vendosen për të promovuar në mënyrë aktive përpjekjet per zhvillimin rajonal nëpërmjet Programit të Zhvillimit Rajonal të Shqipërisë Veriore (PRZH). Këto përpjekje duke e futur veten në dinamikën e reformës territoriale që promovojnë decentralizimin dhe zhvillimin rajonal si instrumentet kryesore të përpjekjeve integruese të Shqipërisë në Bashkimin Evropian.

Pra, Agjencia Austriake për Zhvillim (ADA) dhe ajo Zvicerian për bashkepunimin ne zhvillim (SDC) iniciuan dhe financuan bashkërisht Programin e Zhvillimit Rajonal te Shqiperise se veriut (PRZH). PRZH është implementuar nga janari 2011 deri në dhjetor 2014 (48 muaj) nga një konsorcium prej tre organizatash:  Regionalberatung (Austri) si partneri kryesor, të Helvetas-Intercooperation (Zvicër) dhe Instituti Co-PLAN (Shqipëri).

PRZH veproi në territorin e dy rajoneve veriore shqiptare (qarqeve) - Shkodër dhe Lezhë - të cilat kanë një popullsi të përgjithshme prej mbi 560,000 si dhe nevoja të rëndësishme zhvillimore. Buxheti i përgjithshëm i programit ishte 3.997.360 euro.

Kohëzgjatja RDP përfundoi në dhjetor 2014 dhe performanca e saj është objektiv që të vlerësohet nepermjete ketij procesi vleresues. Regionalberatung GmbH, partneri kryesor i konsorciumit  PRZH ka porositur Institutin Austriak për Studime Rajonale dhe Planifikimit Hapësinor (Oir GmbH) në bashkëpunim me Qendrën për Studimin e Politikave Europiane për Zhvillimin Rajonal dhe Lokal (CRLDS) për të kryer vlerësimin përfundimtar të Programi për Zhvillim Rajonal (RDP) Shqipëria e Veriut.

1.1 Objektivi i përgjithshëm i këtij raporti / vlerësim

Në përputhje me Udhëzimet ADA për vlerësimet e projekteve dhe të programeve, dokument program nga korrik 2012 thekson se RDP do të kryejë dy vlerësime gjatë periudhës së zbatimit: një vlerësim afat-mesëm dhe një vlerësim përfundimtar.

Ky është raporti përfundimtar i vlerësimit i Programit për Zhvillim Rajonal (RDP) Shqipërinë e Veriut.

Vlerësimi përfundimtar shërben për të vlerësuar rezultatet e përgjithshme dhe ndikimin e projektit, për të vlerësuar sfidat / pengesat me të cilat përballen në rrjedhën e zbatimit, si dhe zgjidhjet e marra, për të përmbledhur mësimet e mësuara dhe gjetjet si dhe për të nxjerrë konkluzione, për të ndarë rekomandime për çdo veprim follow-up / ndërhyrjes në nivel kombëtar ose rajonal, nga njëra anë, si dhe për kërkesat e mundshme për të shqyrtuar dhe për pasojë rishikojë kornizave kombëtare për zhvillimin rajonal.

1.2 Struktura e këtij raporti të vlerësimit

Ky raport është i strukturuar si vijon:

Karakteristikat dhe objektivat e Programit të Zhvillimit Rajonal (PRZH)

Objektivat dhe metodat e vlerësimit

Gjetjet e vlerësimit në kapitullin e 3,4,5 dhe 6

1.3 Historiku - Programi i Zhvillimit Rajonal ( PRZH)

Ky kapitull përmbledh shkurtimisht karakteristikat kryesore të RDP duke përfshirë objektivat e tij, rezultatet e pritura, aktivitetet, drejtues dhe menaxhimit të strukturave, përfituesit dhe ndarjen e buxhetit.

Permbledhje e Programit PRZH Veriu i Shqiperise

Rajonet e Shkodrës dhe Lezhës renditen ndërmjet atyre që kanë pabarazitë më të mëdha ndërmjet popullsisë së zonave rurale dhe urbane. Qytetarët e këtyre qarqeve dëshirojnë të përmirësojnë standardin e jetës së tyre, i cili mund të arrihet duke intensifikuar përpjekjet për zhvillim rajonal. Qeveria Shqiptare, këshillat e qarqeve, si dhe agjensitë donatore të Austrisë dhe Zvicrës, duke njohur mangësitë në zhvillimin e Shqipërisë Veriore, vendosën të promovojnë në mënyrë aktive përpjekjet për zhvillimin rajonal nëpërmjet Programit të Zhvillimit Rajonal në Veri të Shqipërisë (PZHR).

Programi është një iniciativë më vlerë 4 milionë Euro për t’u zbatuar gjatë një periudhe 4-vjeçare. Kjo sasi përfshin 2 milionë Euro, të cilat janë alokuar për një fond të veçantë, që do të përdoret për financimin dhe zbatimin e projekteve me ndikim në zhvillimin rajonal. Këshillat e qarqeve të Shkodrës dhe Lezhës do të jenë përfituesit direkt të këtij projekti.

Objektivi kryesor i programit konsiston në kontributin e rëndësishëm për zhvillim të barabartë social-ekonomik të të dy rajoneve dhe më tej në mbështetjen e përpjekjeve që bën Qeveria Shqiptare në linjë me Strategjinë për Zhvillim dhe Integrim.

Institucionet e forcuara të qarqeve do të mundësojnë akses të barabartë të qytetarëve ndaj shërbimeve publike cilësore dhe mundësive ekonomike në qarqet respektive, në veçanti në zonat e pafavorizuara. Ky program synon të sjellë vlerë të shtuar thelbësore në zhvillimin e rajoneve të Shqipërisë Veriore dhe të përmirësojë cilësinë e jetës së qytetarëve. Ai do të drejtojë komunitetet rajonale në krijimin e një udhërrëfyesi për zhvillim, duke përzgjedhur një set qëllimesh për zhvillim. Ky udhërrëfyes do të jetë realist dhe mjaft specifik deri në programet prioritare dhe komponentet e tyre, me synim arritjen e objektivave për zhvillim. Ai do të rrisë efektivitetin e burimeve që do të shfrytëzohen për zhvillimin dhe do të ndikojë maksimalisht në rajon duke mbështetur zbatimin e projekteve të kualifikuara me anë të fondit nxitës prej 2 milionë Euro, që është një komponent përbërës i PZhR. Përveç kësaj PZhR parashikon të lehtësojë aksesin e qarqeve në financime të tjera të vlefshme për zhvillim nga burime kombëtare apo ndëkombëtare.

Në njohjen e qëllimit të Shqipërisë për anëtarësimin në BE, programi do të synojë konvergimin e praktikave dhe rregullave të zhvillimit kombëtar me ato të Bashkimit Europian.

Programi ka katër Rezultate të pritshme (RP):

1.Mbështjetje e kuadrit efektiv institucional për decentralizim, që synon rezultate të barabarta zhvillimi.

RP 1 synon të mbështesë dhe të kontribuojë në kuadrin institucional dhe në dialogun e politikave për Zhvillimin Rajonal (ZhR) në Shqipëri. PZhR do të zbatojë një përqasje nga poshtë-lart, duke sjellë eksperienca të vlefshme nga niveli lokal dhe rajonal në diskutimet e politikave sociale. Për më tepër, PZhR do t’u sigurojë mbështetje të drejtpërdrejtë aktorëve kombëtarë (kryesisht MB, DEBASKO dhe donatorë të tjerë) që lidhen me çështje të ZhR. Të gjitha aktivitetet dhe mbështetja e ofruar do të drejtohet si pjesë plotësuese për iniciativat e tjera (veçanërisht DLDP, por edhe EC/UNDP projekti i financuar ISD, SNV, USAID dhe GIZ) për të përdorur me efiçencë burimet e PZhR.

nivelin kombëtar, PZhR do të ofrojë mbështetje dhe bashkëpunim me aktorë të ndryshëm të përfshirë në dialogun e politikave dhe politikë-bërjen (MB, DSDC, Shoqata e Qarqeve, donatorët), që aplikojnë instrumente dhe kanale të ndryshme (p.sh. dokumente politikash / raporte, konferenca, tryeza të rrumbullakëta, mbështetje ndaj donatorëve në grupin sektorial të punës, etj.). Instrumentet e ndryshme do të përdoren për të mbështetur përpjekjet e Qeverisë Shqiptare për të përmirësuar kuadrin e nevojshëm ligjor për zhvillimin rajonal dhe për të ndikuar në progresin e çështjeve të ndryshme në diskutimet kombëtare lidhur me zhvillimin rajonal. Ndërkohë që nuk është në fokusin e PZhR së që të luajë një rol kryesor në këtë diskutim kombëtar, programi do të kontribuojë me argumente të bazuara në pëvojën e fituar në terren në të dy qarqet dhe duke e vendsour atë në kontekstin e praktikave më të mira ndërkombëtare. Këto praktika gjithashtu do të lidhen me fushat e çështjeve gjinore dhe zbutjes së varfërisë.

Në vazhdimësi të diskutimeve në nivel kombëtar për zhvillimin rajonal, forcimin i rolit të qarkut në kuadrin e decentralizimit, reformës administrative/territoriale, NUTS II dhe konsolidimit të mundshëm në të ardhmen të numrit të qarqeve në Shqipëri, PZhR do të zbatojë një platformë aktivitetesh që shenjëstrojnë qarkun si një “agjent” të fuqishëm të Zhvillimit Rajonal. Këto aktivitete janë të një natyre politikë-bërjeje dhe avokacie dhe do të përdorin njohuritë profesionale të PZhR, transferimin e njohurive nga poshtë lart të gjeneruara në Shkodër dhe Lezhë nëpërmjet zbatimit të PZhR-së dhe bashkëpunimit të ngushtë me aktorët kyç kombëtarë. Rezultati i pritshëm është që qeveria dhe aktorët rajonalë e kombëtarë të pranojnë një numër rekomandimesh të dala nga kjo platformë në proceset e zbatimit të politikave.

Momenti kur kryhet

Hartimi i raportit final te vleresimit te projektit kryhet ne nje moment krucal  kur ne Shqiperi jane duke u kryer nje sere reformash te rendesishme ndersektoriale me synim integrimin e metejshem te vendit ne BE dhe perqasjen e legjislacionit, politikave dhe praktikave perkatese ne cdo nivel .

Objektivi i ketij raporti

Objektivi i Raportit të Vlerësimit është të nxjerrë në pah aspektet pozitive të përvojës së PRZH Shqipëria e Veriut dhe në të njëjtën kohë, për të nxjerrë në pah dobësitë dhe problemet, në mënyrë për të riorientuar strategjitë e zhvillimit Rajonal si dhe për të optimizuar rezultatet dhe arritjet e saj, në kontekstin e periudhës së re të programimit 2014 -2020, në të tre nivelet e përcaktuara prej saj: sub-rajonal, Rajonal si dhe ate nacional.

Kjo lidhet fort me prioritetet politike të rëndësishme për Shqiperinë, duke përfshirë në veçanti ndërtimin e një sistemi kombëtar të standardeve europiane per politikat e zhvillimit Rajonal, njohjen dhe certifikimin e aftësive dhe standardeve minimale arsimore në një logjikë të mësuarit gjatë gjithë jetës, i cili synon final është përcaktimi i kornizës kombëtare.

Program, gjate periudhes se konturimit dhe zbatimit te tij, mbështetur mbi, gjitheshka që ishte arritur dhe zhvilluar deri në atë moment në Shqipëri, si në nivel vendor ashtu edhe në atë kombëtar, duke konsideruar cdo program politikat kombëtare dhe evropiane

Qasja pilot e programit RDP ne qarqet Shkoder dhe Lezhe paraqitet si një nga mjetet e duhura për të konsoliduar gradualisht dhe në mënyrë të qëndrueshme qasjen tonë kundrejt ceshtjes se ZHR.

Draft Raporti Final, pësoi ndryshime mbas diskutimit në tryezën e rrumbullakët të zhvilluar në qytetin e Shkodrës më datë 24 Shkurt 2015 me Stakeholdersat dhe përftuesit e programit, u qarkullua për komentet përfundimtare (duke qenë i aksesueshëm edhe on-line), deri sa erdhi në formën e tij përfundimtare. Varianti përfundimtar është i disponueshëm on-line.

Per te lexuar raportin e plote kliko ketu